مشاوره رایگان
دلایل خشک نشدن رزین یکی از پرتکرارترین دغدغه هایی است، که هم تازه کاران و هم حرفه ای های این حوزه با آن دست و پنجه نرم می کنند. فکرش را بکنید. ساعت ها زمان گذاشته اید، قالب را آماده کرده اید، رنگ ها را با دقت انتخاب نموده اید و پس از ۲۴ ساعت انتظار، سطح کارتان همچنان چسبناک و نرم است.
این صحنه وحشت برای بسیاری از هنرمندان رزین بارها تکرار شده است. اما خبر خوب این است که تقریباً همیشه یک دلیل مشخص پشت این اتفاق وجود دارد. گاهی مشکل از دمای محیط است، گاهی نسبت اختلاط اشتباه محاسبه شده و گاهی رطوبت مزاحم اصلی می باشد. در این مقاله از نانو سیلکو تمامی این دلایل را برایتان بررسی می کنیم.
بررسی دلایل خشک نشدن رزین
همان طور که می دانید، دلایل خشک نشدن رزین مجموعه ای از اتفاقات مختلف می باشد. بهتر است آن ها را خوب بشناسیم و راهکار مناسب را اتخاذ نماییم. لطفا به موارد زیر دقت بفرمایید؛
１. نوسانات دمایی در محیط نگهداری رزین
یکی از مهمترین دلایل خشک نشدن رزین، نوسانات دمایی در محیطی است که رزین را در آن نگهداری می کنید. وقتی دما مدام بالا و پایین می رود، رطوبت داخل درب بطری جمع می شود و این رطوبت با رزین اپوکسی سازگاری ندارد. دمای بالا واکنش شیمیایی را بیش از حد سرعت می بخشد و دمای پایین آن را به شدت کند می نماید. این رفت و برگشت های دمایی، تنش های داخلی در قطعه رزینی ایجاد کرده و مانع از خشک شدن کامل آن می گردد. در نتیجه سطح کار شما چسبناک باقی می ماند یا دچار ترک های ریز و درشت می شود.
برای رفع این دلایل خشک نشدن رزین، باید محیط نگهداری را به مکانی با دمای ثابت و کنترل شده تبدیل کنید. رزین را دور از تابش مستقیم نور خورشید، رادیاتور، شوفاژ و هرگونه منبع حرارتی ناگهانی قرار دهید.
بازه تغییرات دمایی محل نگهداری را بین ۳ تا ۵ درجه سانتیگراد محدود نمایید و پس از هر بار استفاده، درب ظرف را محکم ببندید. در حین کار نیز دمای محیط را ثابت نگه دارید و از روشن و خاموش کردن ناگهانی کولر یا بخاری پرهیز کنید. یک ترمومتر دیجیتال کوچک می تواند کمک کند تا همیشه از دمای محیط خود آگاه باشید.
２. اندازه گیری نادرست نسبت رزین و هاردنر
دومین عامل از دلایل خشک نشدن رزین، اندازه گیری نادرست نسبت رزین به هاردنر است. این دو جزء باید به نسبت دقیقی که سازنده روی برچسب محصول مشخص کرده، با هم مخلوط شوند. اگر هاردنر کمتر از مقدار مورد نیاز باشد، واکنش شیمیایی کامل نمی شود و سطح کار شما پس از گذشت ساعات طولانی همچنان چسبناک و نمناک باقی می ماند.
اگر هاردنر بیشتر از حد نیاز باشد، واکنش بیش از حد سریع انجام می شود و حباب، تغییر رنگ و ترک خوردگی سراغتان می آید. بسیاری از افراد به اشتباه بر اساس حجم و بدون در نظر گرفتن چگالی مواد، اقدام به اندازه گیری می کنند.
برای رفع این مورد از دلایل خشک نشدن رزین، همیشه نسبت مشخص شده توسط سازنده را دقیقاً رعایت کنید و هیچگاه تصور نکنید یک نسبت برای همه رزین ها یکسان است. به جای اندازه گیری حجمی، از یک ترازوی دیجیتال دقیق استفاده کنید و مواد را بر اساس وزن با یکدیگر ترکیب نمایید.
ترازو را روی صفر تنظیم بفرمایید، ابتدا رزین را بریزید و سپس هاردنر را به همان نسبت وزنی بیافزایید. قبل از شروع هر پروژه جدید، دفترچه راهنما را یک بار دیگر مرور کنید. این کار تنها یک دقیقه وقت می گیرد اما شما را از یک فاجعه چند ساعته نجات می دهد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر کلیک کنید
３. مخلوط نشدن کامل رزین و هاردنر
سومین مورد از دلایل خشک نشدن رزین، مخلوط نشدن کامل و یکنواخت این دو جزء با یکدیگر است. حتی اگر نسبت رزین و هاردنر را دقیق اندازه گرفته باشید، باز هم تا زمانی که آنها را به خوبی با هم نیامیزید، واکنش شیمیایی به درستی شروع نخواهد شد.
بسیاری از افراد فقط سطح مواد را هم می زنند و موادی که به دیواره یا کف ظرف چسبیده اند، دست نخورده باقی می مانند. این نقاط هم نخورده، بعداً به صورت لکه های نرم و چسبناک خود را نشان می دهند. همچنین استفاده از ابزار نامناسب مانند چوب کبریت یا قاشق یکبار مصرف نیز به یکدست نشدن مواد دامن می زند.
برای مقابله با این سری از دلایل خشک نشدن رزین، حداقل ۵ دقیقه زمان بگذارید و مدام و بدون توقف، مواد را با سرعت مناسب هم بزنید.
از یک همزن استیل یا همزن مخصوص شیشه ای استفاده کنید و هرگز سراغ چوب یا قاشق پلاستیکی نروید. هنگام هم زدن، حتماً کف و دیواره های ظرف را نیز به خوبی بخراشید تا هیچ ماده ای در گوشه ها باقی نماند. همزن خود را مرتب به ته ظرف بزنید و موادی که ته نشسته اند را به سطح بیاورید. اگر از همزن برقی استفاده می کنید، دور آن را خیلی بالا نبرید تا حباب اضافی وارد مخلوط نشود.
４. وجود رطوبت در ظروف ترکیب
چهارمین عامل از دلایل خشک نشدن رزین، رطوبتی است که در ظرف ترکیب باقی مانده است. شاید ظرف را شسته باشید، اما یک قطره آب کوچک در گوشه آن پنهان شده باشد. همین رطوبت ناچیز با رزین اپوکسی واکنش می دهد و باعث ایجاد حباب، تغییر رنگ و کاهش شدید استحکام قطعه می گردد.
همچنین چسبندگی رزین به سطح کار کاهش پیدا می کند و لایه های جدا شده و پوسته پوسته خواهند شد. اگر از ظروف قبلی مجدداً استفاده می کنید و مواد باقی مانده از کار قبل را به خوبی تمیز نکرده باشید، باز هم مشکل رطوبت و آلودگی سراغتان می آید.
برای رفع این دلایل خشک نشدن رزین، پیش از هر کاری ظرف ترکیب خود را کاملاً خشک کنید. اگر ظرف را شسته اید، اجازه دهید چند ساعت در هوای آزاد و در جای گرم خشک شود و سپس با دستمالی که پرز ندارد، آن را یک بار دیگر تمیز کنید. از ظروف یکبار مصرف پلاستیکی با کیفیت استفاده کنید که نیاز به شستشو نداشته باشند.
اگر مجبور به استفاده مجدد از ظروف هستید، حتماً با الکل صنعتی یا استون آنها را تمیز کرده و سپس کاملاً خشک نمایید. هرگز از ظروفی که قبلاً رزین در آنها خشک شده و تکه هایی از آن کنده شده، استفاده مجدد نکنید چون این تکه ها به رزین تازه می چسبند و ظاهر کار را زشت می کنند.
５. استفاده از رنگ ها و افزودنی های نامرغوب یا ناسازگار
پنجمین مورد از دلایل خشک نشدن رزین، استفاده از رنگ ها، پودرها یا افزودنی هایی است که با اپوکسی سازگاری ندارند. برخی پودرهای رنگی جذاب، رطوبت هوا را جذب کرده و این رطوبت را به مخلوط رزین منتقل می کنند. بعضی افزودنی ها با واکنش شیمیایی بین رزین و هاردنر تداخل پیدا کرده و سرعت یا دمای واکنش را تغییر می دهند.
همچنین اگر قطعات تزئینی مانند سنگ یا چوب را با چسب ناسازگاری درون رزین قرار دهید، آن چسب مانع از خشک شدن رزین در اطراف قطعه می شود. حتی چربی، غبار یا رطوبت سطح قطعات تزئینی نیز می تواند مشکلساز شود.
برای پیشگیری از این دلایل خشک نشدن رزین، همیشه از رنگ ها و افزودنی های مخصوص رزین اپوکسی استفاده کنید که توسط فروشگاه های معتبر عرضه می شوند. قبل از خرید، حتماً از فروشنده بپرسید که آیا آن محصول با رزین شما سازگار است یا خیر.
قطعات تزئینی را پیش از قرار دادن در رزین، کاملاً تمیز و خشک کنید و اگر از چسب استفاده می کنید، مطمئن شوید که چسب کاملاً خشک شده و با اپوکسی واکنش نمی دهد. پودرهای رنگی را در ظرفی دربسته و دور از رطوبت نگهداری کنید و تنها به اندازه نیاز بردارید. اگر برای اولین بار از یک افزودنی جدید استفاده می کنید، ابتدا مقدار کمی را تست کنید.
６. نامناسب بودن دمای اتاق کار
ششمین عامل از دلایل خشک نشدن رزین، دمای نامناسب اتاقی است که در آن کار می کنید. بهترین دما برای رزین کاری بین ۲۳ تا ۲۵ درجه سانتیگراد می باشد. اگر دمای محیط کمتر از ۲۰ درجه باشد، واکنش شیمیایی بین رزین و هاردنر به کندی انجام می شود و ممکن است اصلاً شروع نشود و رزین شما برای همیشه چسبناک بماند.
اگر دما از ۳۰ درجه بالاتر برود، واکنش بسیار سریع و خارج از کنترل پیش می رود و رزین قبل از اینکه فرصت پخش کردن داشته باشید، سفت می شود. تغییرات ناگهانی دما در حین کار نیز همین مشکلات را ایجاد می کند.
برای کنترل این دلایل خشک نشدن رزین، یک ترمومتر دیجیتال در اتاق کار خود نصب کنید و دمای محیط را مدام کنترل نمایید. از سیستم گرمایش و سرمایش مناسب استفاده کنید تا دما در محدوده ایده آل باقی بماند. از روشن کردن ناگهانی بخاری در زمستان یا کولر در تابستان خودداری کنید و اجازه دهید دما به تدریج تغییر کند.
اگر در محیط باز کار می کنید، ساعاتی را انتخاب کنید که هوا معتدل است. در روزهای خیلی سرد، از بخاری بدون شعله باز استفاده کنید و در روزهای خیلی گرم، کار خود را به شب یا صبح زود موکول نمایید. یک اتاق سرپوشیده با عایق حرارتی مناسب، بهترین گزینه است.
７. تاریخ انقضای گذشته رزین یا هاردنر
هفتمین مورد از دلایل خشک نشدن رزین، تاریخ انقضای گذشته این مواد شیمیایی است. رزین های اپوکسی معمولاً حدود ۹ ماه تا یک سال در صورت نگهداری صحیح قابل استفاده هستند. اما پس از گذشت این مدت، مواد شیمیایی موجود در رزین و هاردنر به تدریج تخریب می شوند و خاصیت خود را از دست می دهند.
اگر رزین قدیمی باشد، واکنش به درستی انجام نمی شود و سطح کار شما هرگز به حالت سخت و پایدار نمی رسد. همچنین اگر درب ظرف باز شده باشد، تماس با اکسیژن هوا روند تخریب را چند برابر سریع تر می کند و رزین امکان دارد، تنها ظرف یک ماه پس از باز شدن، غیرقابل استفاده گردد.
برای جلوگیری از این دلایل خشک نشدن رزین، فقط به اندازه نیاز خود خرید کنید و برنامه ریزی داشته باشید که بتوانید حداکثر ظرف ۶ ماه پس از خرید، تمام مواد را مصرف نمایید. همیشه از فروشگاه های معتبر و پر مشتری خرید کنید چون آنها معمولاً محصولات تازه و تاریخ نخورده دارند.
پس از باز کردن درب ظرف، سعی کنید ظرف یک ماه از آن استفاده کنید و درب را بلافاصله پس از هر بار برداشتن مواد، محکم ببندید. رزین را در دمای ۲۰ تا ۲۵ درجه، دور از نور خورشید و رطوبت نگهداری کنید. قبل از شروع پروژه، حتماً برچسب تاریخ انقضا را چک کنید.
８. مطالعه نکردن دستورالعمل ترکیب هر محصول
هشتمین عامل از دلایل خشک نشدن رزین، تصور اشتباه این است که همه رزین ها دستورالعمل یکسانی دارند. هر کارخانه تولیدکننده، فرمولاسیون خاص خود را دارد و نسبت اختلاط رزین به هاردنر، زمان خشک شدن و دمای مناسب برای هر محصول ممکن است متفاوت باشد.
برخی افراد با تکیه بر تجربه قبلی خود با یک برند خاص، سراغ برند دیگر می روند و همان نسبت قبلی را تکرار می کنند. این کار تقریباً همیشه به شکست می انجامد و رزین شما یا خشک نمی شود یا خواص مطلوب را نخواهد داشت. حتی محصولات یک برند در مدل های مختلف نیز ممکن است دستورالعمل متفاوتی داشته باشند.
برای رفع این دلایل خشک نشدن رزین، پیش از شروع هر پروژه جدید، حتی اگر با همان برند هم کار کرده اید، دفترچه راهنما یا برچسب روی محصول را یک بار دیگر با دقت بخوانید. به نسبت اختلاط، دمای محیط توصیه شده، زمان خشک شدن اولیه و نهایی و هر نکته خاص دیگری که سازنده ذکر کرده، توجه کنید.
９. استفاده از رزین و هاردنر با برندهای متفاوت
نهمین مورد از دلایل خشک نشدن رزین، ترکیب کردن رزین یک برند با هاردنر برند دیگر است. هر کارخانه سازنده، فرمولاسیون شیمیایی منحصر به فردی دارد و هاردنری که برای رزین الف طراحی شده، با رزین ب هیچگونه سازگاری نخواهد داشت. ترکیب دو فرمولاسیون متفاوت، واکنشی ناقص و غیرقابل پیش بینی ایجاد می کند که اغلب به خشک نشدن کامل یا نیمه خشک ماندن سطح منجر می شود.
حتی اگر هر دو محصول از نظر ظاهری شبیه به هم باشند، تفاوت های مولکولی در عمق ساختار، مانع از انجام صحیح واکنش پخت می گردد. این اشتباه به ویژه برای تازه کارهایی که چند نمونه رزین ناتمام در کارگاه دارند، بسیار رایج است.
برای پیشگیری از این دلایل خشک نشدن رزین، همیشه رزین و هاردنر را از یک برند و ترجیحاً از یک مجموعه (همان جعبه یا همان بسته) تهیه کنید. هرگز هاردنر باقی مانده از پروژه قبلی را با رزین جدید برند دیگر مخلوط نکنید، حتی اگر هر دو به ظاهر اپوکسی باشند.
اگر به هر دلیلی مجبور به تعویض برند شدید، کل سیستم را عوض کنید یعنی هم رزین جدید و هم هاردنر جدید از برند مورد نظر تهیه نمایید. از فروشنده بخواهید یک جفت رزین و هاردنر که با هم تست شده و سازگار هستند، به شما تحویل دهد. این کار ساده، از یک فاجعه کامل جلوگیری می کند.
１０. ترکیب کردن مقدار بسیار کم رزین (تولید گرمای ناکافی)
دهمین عامل از دلایل خشک نشدن رزین، مخلوط کردن حجم بسیار کمی از مواد است. وقتی رزین و هاردنر با هم ترکیب می شوند، یک واکنش شیمیایی گرمازا رخ می دهد که همان گرما باعث خشک شدن و سخت شدن نهایی رزین می گردد.
اگر شما فقط ۵ گرم از مواد را با هم مخلوط کنید، گرمای تولید شده بسیار ناچیز خواهد بود و امکان دارد اصلاً واکنش به درستی شروع نشود. در چنین شرایطی، زمان خشک شدن به شدت افزایش می یابد و در برخی موارد رزین هرگز به استحکام نهایی خود نمی رسد. این مشکل به ویژه در پروژه های کوچک مثل زیورآلات یا قالب های مینیاتوری بسیار شایع است.
برای رفع این دلایل خشک نشدن رزین، اگر پروژه شما حجم کمی دارد، سعی کنید حداقل ۲۰ تا ۳۰ گرم از مواد را با هم مخلوط کنید تا گرمای کافی برای شروع واکنش تولید شود. اگر به کمتر از این مقدار نیاز دارید، از رزین های مخصوص حجم کم استفاده کنید که فرمولاسیون آنها برای مقادیر کوچک بهینه شده است.
همچنین قادرید ظرف مخلوط را در یک کاسه آب گرم (حدود ۳۰ درجه) قرار دهید تا گرمای محیط به شروع واکنش کمک کند. هرگز از حجم کمتر از حد نصابی که سازنده توصیه کرده استفاده نکنید. دفترچه راهنما معمولاً حداقل مقدار مجاز برای هر بار ترکیب را ذکر کرده است.
１１. استفاده از قالب های لاتکس یا سیلیکون ناسازگار
یازدهمین مورد از دلایل خشک نشدن رزین، استفاده از قالب هایی است که جنس آنها با اپوکسی سازگاری ندارد. برخی رزین ها با قالب های لاتکس واکنش نامطلوب نشان می دهند و در تماس با آنها به درستی خشک نمی شوند. حتی در مورد قالب های سیلیکونی نیز همه سیلیکون ها یکسان نیستند؛ برخی سیلیکون های ارزان و بی کیفیت حاوی مواد آزادکننده قالب هستند که مانع از چسبندگی و خشک شدن رزین می گردند.
همچنین اگر قالب سیلیکون قبلاً برای مواد دیگر استفاده شده و بقایای آن مواد روی سطح قالب باقی مانده باشد، این بقایا با رزین تازه تداخل پیدا می کنند. در نتیجه سطحی که در تماس با قالب بوده، چسبناک و نرم باقی می ماند در حالی که بقیه قطعه خشک شده است.
برای پیشگیری از این دلایل خشک نشدن رزین، همیشه به سراغ قالب های سیلیکونی با کیفیت و مخصوص رزین اپوکسی بروید. اگر از قالب لاتکس استفاده می کنید، اول یک نمونه کوچک تست بنمایید، تا ببینید آیا رزین شما با آن سازگار است یا خیر.
قبل از ریختن رزین، قالب را با یک دستمال تمیز و خشک پاک کنید و مطمئن شوید هیچ گردوغبار یا چربی روی آن نیست. اگر قالب را شسته اید، اجازه دهید کاملاً خشک شود. از اسپری های جداکننده قالب مخصوص اپوکسی بهره ببرید، تا هم جدا کردن قطعه راحت باشد و هم واکنش ناخواسته رخ ندهد. در خرید قالب، به جای قیمت ارزان، به کیفیت و برند توجه بفرمایید.
جهت کسب اطلاعات بیشتر تماس بگیرید: 09921002123
１２. خیس یا مرطوب بودن قالب قبل از ریختن رزین
دوازدهمین و آخرین عامل از دلایل خشک نشدن رزین، مرطوب بودن قالب پیش از ریختن مواد درون آن است. این مشکل در قالب های سیلیکونی بسیار شایع می باشد، زیرا سیلیکون آب را به خود جذب نمی کند و قطرات رطوبت به صورت گوی های کوچک روی سطح آن می نشینند.
اگر پس از شستن قالب، آن را کامل خشک نکرده باشید، همین قطرات رطوبت با رزین واکنش می دهند. گاهی اوقات رطوبت در گوشه ها و زیر برجستگی های قالب پنهان می شود و با چشم غیرمسلح دیده نمی شود. این رطوبت پنهان، در ناحیه تماس خود با رزین، مانع از خشک شدن آن قسمت می گردد و لکه های نرم و چسبناکی روی قطعه نهایی ایجاد می کند.
برای رفع این دلایل خشک نشدن رزین، پس از هر بار شستن قالب، آن را به مدت حداقل یک ساعت در هوای آزاد و در جای گرم و خشک قرار دهید تا رطوبت اضافی کاملاً تبخیر شود. سپس با یک دستمال میکروفیبر یا دستمال کاغذی بدون پرز، تمام سطوح قالب را یک بار دیگر خشک کنید. برای اطمینان بیشتر، می توانید از سشوار با هوای گرم (نه داغ) استفاده کنید تا رطوبت گوشه ها نیز خارج شود.
اگر قالب را نشسته اید و مطمئن نیستید که کاملاً خشک شده، بهتر است یک روز صبر کرده و روز بعد از آن استفاده نمایید. همیشه قالب های خود را در جای خشک و دور از رطوبت نگهداری کنید و قبل از هر بار استفاده، سریعاً یک بازدید چشمی از آنها داشته باشید.
کلام آخر
دلایل خشک نشدن رزین همانطور که در این مقاله مفصل بررسی کردیم، اغلب به چند عامل ساده اما حیاتی برمی گردد. دمای نامناسب محیط یا محل نگهداری، نسبت اشتباه رزین و هاردنر، مخلوط نکردن کافی، رطوبت در ظرف یا قالب، استفاده از افزودنی های ناسازگار، تاریخ انقضای گذشته و یا قالب های بی کیفیت همگی مسبب خشک نشدن رزین هستند.
خبر خوش این است که تقریباً همه این مشکلات با کمی دقت و رعایت اصول اولیه قابل پیشگیری هستند. یک ترازوی دیجیتال دقیق، یک ترمومتر ساده، چند دقیقه هم زدن اضافه و کمی صبر برای آماده سازی محیط، همه آن چیزی است که شما را از ساعتها ناامیدی نجات می دهد. به خاطر داشته باشید که در رزین کاری، پیشگیری همیشه آسان تر از درمان است.
.jpg)